İçeriğe geç

Mevzuat ve rehber

Enerji santralinde özel güvenlik zorunlu mu: mevzuat ne diyor, izin nasıl alınır?

Desecure Technology · 18 Kasım 2026 · 11 dakika okuma

Gün batımında bir trafo merkezinin çiti boyunca baretli ve yelekli bir güvenlik görevlisi arkadan devriye geziyor.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun metninde "enerji" ve "santral" kelimeleri geçmiyor. Kanun özel güvenliği bir izin olarak düzenliyor: özel güvenlik birimi kurmak ya da hizmeti bir şirkete gördürmek, metnin ifadesiyle "özel güvenlik komisyonunun kararı üzerine valinin iznine bağlıdır" (m.3). Enerji santralini adıyla sayan metin 1988 tarihli Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliğidir. O metin bir koruma planından söz eder ve kapsama girecek kuruluşların tespitini bir komisyona bırakır.

Özel güvenlik izni, bir kişi ya da kuruluşun kendi talebiyle valiliğe başvurarak aldığı, korumanın hangi yöntemle ve en çok kaç personelle yapılacağını belirleyen idari izindir.

"Zorunlu mu" sorusunun cevabı aşağıda dört metnin kendi cümleleriyle ve madde numarasıyla veriliyor; yazı kendi hükmünü eklemiyor.

Kanun özel güvenliği neye bağlıyor?

5188 sayılı Kanunun 3. maddesi birebir ne diyor?

Maddenin başlığı "Özel güvenlik izni". İlk cümlesi şöyle:

"Kişilerin silahlı personel tarafından korunması, kurum ve kuruluşlar bünyesinde özel güvenlik birimi kurulması veya güvenlik hizmetinin şirketlere gördürülmesi özel güvenlik komisyonunun kararı üzerine valinin iznine bağlıdır."

5188 sayılı Kanun, m.3, birinci fıkra

İkinci fıkra iznin nasıl başladığını yazıyor:

"Kişi ve kuruluşların talebi üzerine, koruma ve güvenlik ihtiyacı dikkate alınarak, güvenlik hizmetinin istihdam edilecek personel eliyle sağlanmasına, kurum ve kuruluşlar bünyesinde özel güvenlik birimi kurulmasına ya da bu hizmetin güvenlik şirketlerine gördürülmesine izin verilir."

5188 sayılı Kanun, m.3, ikinci fıkra

İki fıkraya göre izni veren makam validir ve süreç talep üzerine başlar. Hizmeti bir şirkete gördürmek de birim kurmakla aynı cümlede, aynı izne bağlanmıştır.

"Zorunlu mu" sorusuna bu madde ne kadar cevap verir?

Kanunun 3. maddesi bir izin usulünü tarif ediyor; hangi tesisin özel güvenlik bulunduracağını sayan bir liste içermiyor. 12 Kasım 2026 itibarıyla Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel Kanun metninde "enerji" ve "santral" kelimeleri geçmiyor. Aynı arama Uygulama Yönetmeliğinin ana metninde de sıfır sonuç verdi (ekler aramaya dahil değildir).

Bu tespitin söylediği tek şey, iki metnin enerji santraline ayrılmış bir cümle içermediğidir. Başka bir metnin tesise yükümlülük getirip getirmediği ayrı bir sorudur ve cevabı o metnin kendisinde aranır. İki örnek bir sonraki bölümde.

Enerji tesisleri için başka hangi metinlere bakılır?

Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliği

16 Ekim 1988 tarihli ve 88/13543 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konuldu, 28 Aralık 1988 tarihli ve 20033 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı. Amaç maddesi, korunacak yerleri sayarken enerji santralini adıyla anıyor:

"Milli ekonomiye, Devletin savaş gücüne önemli ölçüde katkısı bulunan, [...] sınai, ticari ve zirai kurum ve kuruluşları, bunlara ait fabrika, atölye ve işyerleri, baraj, enerji santralı, enerji nakil hatları, rafineri, petrol ve gaz boru hatları [...]"

Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliği, m.1 (kısaltılarak; yazım kaynak metindeki gibidir)

Yönetmeliğin 2. maddesi kapsamı "kamu ve özel sektör kurum ve kuruluşlarını" içine alacak biçimde yazar. Hangi kuruluşun bu özellikleri taşıdığına metin kendiliğinden karar vermez: 5. maddeye göre tespiti komisyonlar yapar; illerde komisyon "Vali veya görevlendireceği Vali Muavininin başkanlığında" kurulur. Kapsama giren kuruluş için 6. madde şunu söylüyor:

"Sabotajlara karşı koyma ve önleme tedbirlerini almakla yükümlü Bakanlık ve kuruluşlar, bu Yönetmeliğe ve kendi özelliklerine göre sabotajlara karşı "Koruma Planı" yaparlar."

Aynı Yönetmelik, m.6, birinci fıkra

Özel kuruluşların planı 7. maddenin (c) bendine göre il komisyonunca incelenir ve "uygun görülmesi halinde Valiliğin onayı ile yürürlüğe konur". 11. maddedeki tedbir listesinde "Bekçi, nöbetçi veya devriye bulundurulması" (c bendi) ve "Elektronik veya uygun görülecek diğer alarm sistemlerinin kullanılması" (e bendi) yer alır. Metinde "özel güvenlik" ifadesi bir kez, 13. maddede geçer:

"Özel güvenlik teşkilatı oluşturulan kuruluşlarda fiziki koruma ile ilgili hizmetler bu teşkilat tarafından yürütülür, ayrıca fiziki koruma grubu teşkil edilmez."

Aynı Yönetmelik, m.13

Bu metnin güncelliği hakkında gördüğümüz: 12 Kasım 2026'da yönetmeliğin metni Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde yayımdaydı; sonundaki çizelgede tek değişiklik olarak 21 Mart 1992 tarihli ve 92/2859 sayılı Kararname görünüyor. Künyesinde dayandığı kanun olarak 2495 sayılı Kanun yazıyor; 5188 sayılı Kanunun 27. maddesi 2495 sayılı Kanunu yürürlükten kaldırmıştır. Bunun bugünkü uygulamaya etkisi hukuki bir değerlendirme konusudur ve bu yazı o değerlendirmeyi yapmıyor. Belirli bir tesis için kapsam sorusu, 5. maddenin tespit görevini verdiği komisyona, illerde valiliğe yöneltilir.

YEKA şartnamesi, madde 7.5

Güneş enerjisine dayalı yenilenebilir enerji kaynak alanı yarışmasının 2026 şartnamesi güvenliği ve izin başvurularını yarışmayı kazanana bırakıyor:

"Can, mal ve çevre emniyetine yönelik her türlü güvenliğin sağlanması, ilgili idarelere gerekli izin başvurularının yapılması Yarışmayı Kazanan'ın sorumluluğundadır."

YEKA GES-2026 Şartnamesi, m.7.5

Şartname hangi tedbirin alınacağını yazmıyor; GES-2026 şartnamesinin metninde "özel güvenlik" ifadesi hiç geçmiyor. Maddenin ayrıntılı okuması için: YEKA şartnamesi saha güvenliğini kime yüklüyor?

Dört metin yan yana

Metin "Enerji santrali" adıyla geçiyor mu? Ne düzenliyor? Kararı kim veriyor?
5188 sayılı Kanun Hayır Özel güvenlik izni, şirketlerin faaliyet izni, denetim Özel güvenlik komisyonu ve vali
Uygulama Yönetmeliği Hayır (ana metin) Başvurunun içeriği, komisyonun görevleri, izin belgesi Özel güvenlik komisyonu ve vali
Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliği Evet (m.1: "enerji santralı") Koruma planı, tedbirler, koruma ve güvenlik amiri Kapsam tespiti ve plan onayı: il komisyonu ve valilik
YEKA GES-2026 Şartnamesi Şartnamenin konusu santraldir Güvenlik ve izin başvurusu sorumluluğunun kimde olduğu Tedbiri belirlemiyor; sorumluyu belirliyor

Özel güvenlik izni süreci

Özel güvenlik izni nasıl alınır?

Aşağıdaki sıra yalnız Kanun ve Uygulama Yönetmeliği metninde yazanı gösterir; valiliğin istediği form ve ekler başvurudan önce valilikten öğrenilir.

Adım Ne yapılır? Kim yapar? Dayanak
1 Hizmetin nasıl sağlanacağı seçilir: kendi özel güvenlik birimi ya da özel güvenlik şirketinden hizmet alımı Başvuran kişi ya da kuruluş Yönetmelik m.7
2 Valiliğe başvurulur; başvuruda dört bilgi yer alır Başvuran kişi ya da kuruluş Yönetmelik m.8
3 Talep incelenir Valilik Yönetmelik m.8
4 Komisyon toplanır; başvuranın temsilcisi toplantıya üye olarak katılır Özel güvenlik komisyonu Kanun m.4; Yönetmelik m.5
5 İznin verilip verilmeyeceği, yöntem ve azami sayılar karara bağlanır Özel güvenlik komisyonu Yönetmelik m.8; Kanun m.3
6 Karar onaya sunulur; izin verildiyse Ek-1'deki Özel Güvenlik İzin Belgesi düzenlenir Vali Yönetmelik m.8
7 Görevliler başladıktan sonraki bildirimler yapılır İzin sahibi kuruluş; hizmet şirketten alınıyorsa ayrıca şirket Yönetmelik m.8, m.12; Kanun m.5

1. adımda seçim kimin? Yönetmeliğin 7. maddesi açık: "Özel güvenlik hizmetinin ne şekilde sağlanacağı kişi veya kuruluşlar tarafından belirlenir."

2. adımda başvuruya ne yazılır? 8. maddeye göre başvuran, "özel güvenlik hizmetinin konusunu, özel güvenlik hizmetinin ne şekilde yerine getirileceğini, hizmetin azami olarak kaç personel eliyle yürütüleceğini, ihtiyaç duyulacak silah ve teçhizatın miktar ve niteliğini belirtir."

5. adımda süre var mı? Yönetmelik metnindeki cümle şudur: "Özel güvenlik izni için yapılan müracaatlar en geç on iş günü içinde neticelendirilir." (m.8). Uygulamadaki süre hakkında bu yazı bir tahmin vermiyor.

7. adımda neler bildirilir? Personel listesi ve mali sorumluluk sigortası poliçelerinin birer sureti, "personelin göreve başladığı tarihten itibaren on beş gün içinde" valiliğe verilir (m.8). Hizmeti şirket veriyorsa şirket bunu hizmetin "başladığı gün mesai saati bitimine kadar ilgili valiliğe yazılı olarak" bildirir (Kanun m.5). Özel güvenlik birimleri ve şirketleri koruma ve güvenlik planını hizmetin başlamasından sonra en geç otuz gün içinde hazırlar ve valilik istediğinde ya da denetimde göstermek üzere hazır tutar (Yönetmelik m.12).

İl özel güvenlik komisyonu tesis için neye karar verir?

Komisyon, Kanunun 4. maddesine göre valinin görevlendirdiği vali yardımcısının başkanlığında il emniyet müdürlüğü, il jandarma komutanlığı, ticaret odası ve sanayi odası temsilcilerinden oluşur. Neye karar verdiği Yönetmeliğin 8. maddesinde tek cümlede toplanmış:

"Valilik tarafından özel güvenlik talebine ilişkin gerekli inceleme yapıldıktan sonra Komisyon, özel güvenlik izninin verilip verilmemesine, özel güvenliğin sağlanmasına ilişkin yönteme ve özel güvenlik hizmetini yerine getirecek azami personel sayısına, bu amaçla bulundurulacak veya taşınacak silahların azami sayısına karar verir."

Uygulama Yönetmeliği, m.8

Kanunun 3. maddesi buna bir yetki daha ekler: komisyon "gerekli hallerde diğer fizikî ve aletli güvenlik tedbirlerini belirlemeye yetkilidir." Yönetmeliğin 6. maddesinin (e) bendi de görev alanını komisyona bırakır: "Koruma ve güvenlik hizmetinin yerine getirileceği alanı belirlemek ve zorunlu hallerde görev alanını genişletmek".

İki fıkra yan yana okunduğunda: azami personel sayısını başvuran başvuruda belirtir (m.8, ilk cümle), bu sayıya karar veren ise komisyondur (m.8, yukarıdaki fıkra). Azami sayının altında kalan hesap, yani kesintisiz bir nokta için kaç görevli gerektiği 7/24 tek nokta için kaç güvenlik görevlisi gerekir? yazısındadır.

Metin ret halini de yazıyor. 8. maddeye göre genel güvenlik kapsamında korunmanın mümkün olduğu ya da uygulamanın kamu hürriyetleri açısından sakıncalı görüldüğü hallerde "özel güvenlik izni verilmemesine karar verilir ve bu kararın gerekçesi de belirtilir."

İzin verildikten sonra: denetim ve ek önlem

Kanun denetim yetkisini iki ayrı maddede yazıyor. 6. madde izin verilen yerde alınan tedbirlerden, 22. madde birimlerden, şirketlerden ve eğitim kurumlarından söz ediyor.

"Mülki idare amirleri; kamu güvenliğinin gerektirdiği hallerde özel güvenlik izni verilen yerlerde alınan özel güvenlik tedbirlerini denetlemeye ve yetersiz bulduğu takdirde ek önlemler aldırmaya yetkilidir."

5188 sayılı Kanun, m.6, birinci fıkra

Kanunun 22. maddesine göre İçişleri Bakanlığı ve valilikler "özel güvenlik birimlerini, özel güvenlik şirketlerini ve özel güvenlik eğitimi veren kurumları denetlemeye yetkilidir." Aynı maddenin ikinci fıkrası: "Denetim sonucu tespit edilen eksikliklerin ilgili kişi, kurum, kuruluş ve şirketlerce verilen süre içinde giderilmesi zorunludur."

İzinden vazgeçmek de bir usule bağlı. Kanunun 3. maddesine göre geçici haller dışındaki özel güvenlik uygulaması "en az bir ay önce başvurulması şartıyla komisyonun kararı ve valinin onayı ile sona erdirilebilir."

Metinlerde ne geçiyor, ne geçmiyor?

Geçiyor

  • Özel güvenlik birimi kurmanın ve hizmeti şirkete gördürmenin valinin iznine bağlı olduğu ve iznin talep üzerine verildiği (Kanun m.3).
  • Komisyonun azami personel sayısını, yöntemi ve gerekli hallerde fiziki ve aletli tedbirleri belirlediği (Kanun m.3; Yönetmelik m.8).
  • "enerji santralı" ifadesi: okuduğumuz dört metin içinde yalnız Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliğinin 1. maddesinde.

Geçmiyor

  • 12 Kasım 2026 itibarıyla 5188 sayılı Kanunun güncel metninde ve Uygulama Yönetmeliğinin ana metninde "enerji" ve "santral" kelimeleri geçmiyor.
  • 12 Kasım 2026 itibarıyla YEKA GES-2026 Şartnamesinin metninde "özel güvenlik" ifadesi geçmiyor.
  • Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliğinde kurulu güç, megavat ya da santral türüne göre bir eşik geçmiyor; kapsamı komisyon tespit ediyor.

Bakmadığımız metinler: Özel Güvenlik Hizmetleri Genelgesi (2023/10) gövdesi, Uygulama Yönetmeliğinin ekleri, elektrik piyasası lisans mevzuatı, askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri mevzuatı, valiliklerin il düzeyindeki kararları. Bu metinlerde enerji tesislerine ilişkin hüküm bulunabilir.

İncelediğimiz bütün metinler ve maddeler mevzuat dizininde, güvenlik şirketinin kendi izin belgeleri güvenlik firmasından istenecek belgeler yazısında listelenir.

Desecure bu konuda ne yapar?

İzin başvurusunda istenen dört bilgi (hizmetin konusu, yöntemi, azami personel sayısı, teçhizat) sahanın risk tablosundan çıkar. Yönetmeliğin 8. maddesi başvuranı "kişi ve kuruluşlar" olarak yazar; geçici ve acil hallerde izni hizmeti verecek şirket alır (m.9). Desecure'un yayımladığı bilgiye göre şirket, enerji sahalarında çevre güvenliği, kamera ve alarm altyapısını kurar ve bu altyapıyı 7/24 çalışan bir alarm izleme merkezine bağlar. Özel güvenlik görevlisi, izleme ve alarm doğrulama hizmetlerini veren tüzel kişi Desecure Özel Güvenlik'tir. Enerji sahalarına ilişkin kapsam Enerji ve Yenilenebilir Tesisler İçin Güvenlik sayfasındadır.

Sıkça sorulan sorular

İzin güvenlik şirketi adına mı, tesis adına mı alınır?

Yönetmeliğin 8. maddesi başvuranı "kişi ve kuruluşlar" olarak tanımlar ve "Özel güvenlik izni verilen kişi ve kuruluşlar için Ek-1'deki Özel Güvenlik İzin Belgesi düzenlenir" der. Geçici ve acil haller ayrı yazılmıştır: 9. maddeye göre bu hallerde izin "hizmeti yerine getirecek güvenlik şirketi tarafından alınır."

Güvenlik hizmetini şirketten almak için de izin gerekir mi?

Kanunun 3. maddesi "güvenlik hizmetinin şirketlere gördürülmesi"ni, özel güvenlik birimi kurulmasıyla aynı cümlede sayar ve "özel güvenlik komisyonunun kararı üzerine valinin iznine bağlıdır" der. Şirketin kendi faaliyet izni ayrı bir konudur; onu İçişleri Bakanlığı verir (Kanun m.5).

Özel güvenlik komisyonunda kimler bulunur?

Kanunun 4. maddesine göre komisyon, valinin görevlendirdiği vali yardımcısının başkanlığında il emniyet müdürlüğü, il jandarma komutanlığı, ticaret odası ve sanayi odası temsilcilerinden oluşur. İzin için başvuran kişi ya da kuruluşun temsilcisi de ilgili toplantıya üye olarak katılır (Kanun m.4; Yönetmelik m.5).

Komisyon kamera ya da çit gibi tedbirler isteyebilir mi?

Kanunun 3. maddesi komisyonu "gerekli hallerde diğer fizikî ve aletli güvenlik tedbirlerini belirlemeye" yetkili kılar. Metin bu tedbirleri tek tek saymaz; "kamera" ve "çit" kelimeleri bu cümlede yer almaz.

Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliği her güneş ve rüzgar santralini kapsar mı?

Metin bu soruya evet ya da hayır demiyor. 1. madde enerji santralini sayar, 2. madde özel sektör kuruluşlarını kapsama alır, 5. madde ise kapsama girecek kuruluşların tespitini komisyonlara bırakır. Belirli bir tesis için soru, 5. maddenin tespit görevini verdiği komisyona, illerde valiliğe yöneltilir.

Kaynakça

  1. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun (Resmi Gazete 26.06.2004, sayı 25504), m.3, m.4, m.5, m.6, m.22, m.27. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5188.pdf (erişim: 12 Kasım 2026)
  2. Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (Resmi Gazete 07.10.2004, sayı 25606), m.5, m.6, m.7, m.8, m.9, m.12. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.7190.pdf (erişim: 12 Kasım 2026)
  3. Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliği (Bakanlar Kurulu kararı 16.10.1988, no 88/13543; Resmi Gazete 28.12.1988, sayı 20033), m.1, m.2, m.5, m.6, m.7, m.11, m.13. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/3.5.8813543.pdf (erişim: 12 Kasım 2026)
  4. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, YEKA GES-2026 Şartnamesi, m.7.5. https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/BHIM/tr/Duyurular//YEKA_GES-2026_Sartname_202607111131.pdf (erişim: 12 Kasım 2026)

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş değildir. Metinlerin güncel halini resmi kaynaktan kontrol edin.

Tesisinizin risk profilini birlikte çıkaralım

444 76 49 araTeklif al